Thành cổ Diên Khánh – di tích cổ xưa hơn 230 năm ở Khánh Hòa

Thành cổ Diên Khánh nhìn từ trên cao

Các cổng của thành cổ Diên Khánh được xây theo cùng một kiểu mẫu tạo thành một hình khối dài khoảng 15m. Vòm cuốn ở giữa rộng 2,88 m, cao 3,44 m tạo thành lối đi phía dưới. Hai bên các cổng xây bậc cấp rộng 3m để đi lên phía trên cổng thành.

THIẾT KẾ CỦA THÀNH CỔ

Phía trên cổng thành xây lầu tứ giác với mỗi cạnh 3,30 m, có bốn cửa ở bốn hướng. Trên cùng là tầng lầu nhỏ có mái uốn cong lợp ngói âm dương. Hai mặt cổng thành được xây lan can cao 0,85 m. Nối liền với bốn cổng là hệ thống tường thành đắp bằng đất cao chừng 3 m. Mặt ngoài tường thành có độ dốc lớn, mặt trong thoải hơn và có bậc cấp dẫn lên ở một số đoạn.

Trên tường thành xưa được trồng tre gai ken dày và các loại cây có gai khác. Bên ngoài thành là hào nước sâu khoảng 3 – 4 m, có đoạn sâu tới 5 m. Bề rộng mặt hào không đều nhau, tại các góc thành thường hẹp hơn và rộng nhất là trước các cổng thành.

Thành cổ Diên Khánh còn là cơ quan hành chính của phủ Diên Khánh thời Nguyễn. Trong thành thời đó có cột cờ, hoàng cung, dinh Tuần vũ, dinh Án sát, dinh Lãnh binh, dinh quan Tham tri, nhà kho và nhà lao…

Qua thời gian, tòa thành đã bị rêu phong và xói mòn mất nhiều đoạn tường đất, hào thành. Năm 2003, thành cổ Diên Khánh đã được trùng tu, sơn sửa bốn cổng, gia cố một số đoạn tường thành. Năm 2010, tỉnh Khánh Hòa tiếp tục tiến hành dự án tu bổ thành Diên Khánh.

Kiến trúc đặc trưng của thành cổ Diên Khánh

Thành cổ nổi bật với kiến trúc quân sự độc đáo và công phu. Thành hình bát giác gồm 8 cạnh với 4 cổng chính hướng ra các hướng Đông, Tây, Nam, Bắc. Tường thành xây bằng đá ong trắng và đất sét, dày khoảng 2 mét, cao từ 3 – 4 mét.

Xung quanh thành có hào nước rộng, từng là lớp phòng thủ bảo vệ khỏi sự xâm nhập của kẻ thù. Bên trong thành có các công trình như nhà kho, nhà lính, giếng nước và đền thờ.

Kiến trúc vừa mang tính thực dụng phòng thủ, vừa có giá trị thẩm mỹ cao, phản ánh trình độ xây dựng và kỹ thuật của người xưa.

Giá trị lịch sử và văn hóa

Thành cổ Diên Khánh không chỉ là một công trình kiến trúc quân sự mà còn là chứng tích lịch sử quan trọng, phản ánh sự phát triển của vùng đất Khánh Hòa qua các thời kỳ. Nơi đây từng là trung tâm hành chính, quân sự trong thời Nguyễn và gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử nổi bật.

Ngoài ra, thành còn lưu giữ nhiều di vật, hiện vật cổ, góp phần nghiên cứu lịch sử và văn hóa địa phương.